G‘ijjak haqida
G‘ijjak — o‘zbek va Markaziy Osiyo xalqlarining qadimiy kamonli torli cholg‘u asboblaridan biridir. U milliy musiqa ijrochiligida muhim o‘rin tutadi va o‘zining mayin, jarangdor ovozi bilan ajralib turadi.
G‘ijjakning tuzilishi
G‘ijjak quyidagi asosiy qismlardan iborat:
- 1 Kosa (rezonator) Tovushni kuchaytiruvchi dumaloq qism. Ilgari qovoq yoki yog‘ochdan tayyorlangan, hozir esa ko‘pincha yog‘ochdan ishlanadi.
- 2 Dasta (grif) Torlar tortiladigan uzun qism.
- 3 Torlar Zamonaviy g‘ijjaklarda odatda 4 ta metall tor bo‘ladi.
- 4 Quloqlar Torlarni sozlash uchun xizmat qiladi.
- 5 Kamon Ot yolidan yoki sun’iy tolalardan tayyorlanib, torlarni ishqalash orqali tovush hosil qiladi.
Chalish usuli
G‘ijjak odatda tik holatda ushlab chalinadi. Ijrochi kamonni torlarga yurgizib, chap qo‘l barmoqlari bilan torlarni bosib turli balandlikdagi tovushlarni hosil qiladi. Uning ovozi kuychan, nafis va ta’sirchan bo‘lib, maqom hamda xalq kuylarini ijro etishga juda mos keladi.
Qo‘llanilishi
- O‘zbek xalq musiqa ansambllarida
- Maqom ijrochiligida
- Folklor jamoalarida
- Zamonaviy milliy orkestrlar tarkibida
Tarixi
G‘ijjakning tarixi bir necha asrlarga borib taqaladi. U Markaziy Osiyo, Eron, Ozarbayjon va boshqa Sharq mamlakatlarida turli ko‘rinishlarda uchraydi. Vaqt o‘tishi bilan uning tuzilishi takomillashib, professional sahna ijrochiligiga moslashtirilgan.
Ahamiyati
G‘ijjak o‘zbek milliy musiqa madaniyatining muhim ramzlaridan biri hisoblanadi. U milliy kuy va maqomlarni ijro etishda alohida o‘rin egallaydi hamda musiqa maktablari, kollejlar va oliy ta’lim muassasalarida o‘rgatiladi.
Qisqacha aytganda, g‘ijjak — kamon yordamida chalinadigan, mayin va jozibali ovozga ega bo‘lgan qadimiy milliy torli cholg‘u asbobi bo‘lib, o‘zbek musiqa san’atining ajralmas qismidir.
Fotogalereya
Media bo‘limi